Pelvik organ sarkması nedir? Sistosel, rektosel ve rahim sarkmasının belirtileri, değerlendirme, izlem, pelvik taban kas eğitimi, pesser ve cerrahi.
Pelvik organ sarkması, mesanenin, rektumun ya da rahmin pelvik taban zayıflığı yüzünden vajinaya doğru inmesidir. Belirtiniz yoksa tedavi gerekmeyebilir; belirtiniz varsa yönetim seçenekleri değerlendirilir. Aşağıdaki bilgiler genel bir çerçeve sunar; sizin durumunuza özel bir tanı ya da tedavi kararının yerine geçmez.
Pelvik organ sarkması nedir?
Pelvik organlarınız, pelvik taban kasları ve bağ dokusu tarafından yerinde tutulur. Bu destek zayıfladığında organlar vajinaya doğru kayabilir. Hangi organın indiğine göre farklı adlar kullanılır; aynı kişide birden çok tür bir arada da bulunabilir.
Ön duvar sarkması (sistosel)
Mesanenin, vajinanın ön duvarına doğru inmesidir. Genellikle idrar yapmada güçlük, mesanenin tam boşalmadığı hissi ya da sık idrara çıkma ile ilişkilidir.
Arka duvar sarkması (rektosel)
Rektumun, vajinanın arka duvarına doğru çıkıntı yapmasıdır. Dışkılamada zorlanma, dışkının tam boşalmadığı hissi ve vajinadan parmakla destek verme gereksinimi görülebilir.
Rahim ve vajen kubbesi sarkması
Rahminizin, ya da rahminiz alınmışsa vajinanın en üst kısmının (kubbe), aşağı inmesidir. Vajinada dolgunluk ve bir şey sarkıyormuş hissi en belirgin yakınmadır. Bağırsak ilmeklerinin arka duvara doğru sarkması (enterosel) de ayrı bir tür olarak adlandırılır.
Sarkmanın belirtileri nelerdir, günlük yaşamınızı nasıl etkiler?
Birçok kadında sarkma belirti vermez ve rutin muayenede fark edilir. Belirti varsa vajinada dolgunluk, ağırlık ya da şişkinlik hissi, dokunulabilen bir çıkıntı, idrar yapma ya da dışkılamada güçlük, bel ağrısı ve cinsel işlevde etkilenme görülebilir. Belirtileriniz gün içinde ve yorgunlukla artabilir. İdrar kaçırma da sarkmayla birlikte görülebilir.
Sarkma neden olur, kimlerde görülür?
Sarkmada en çok doğum öyküsü ile kronik ıkınma ve kabızlık gibi pelvik tabana yük bindiren durumlar öne çıkar. Bu etkenlerin bulunması, sarkmanın kesin gelişeceği anlamına gelmez; hiçbiri bulunmayan kişilerde de görülebilir.
Sarkma nasıl değerlendirilir?
Muayene ve derecelendirme kavramı
Değerlendirme, belirtilerinizin ve günlük yaşamınıza etkisinin sorulmasıyla başlar. Muayenede, genellikle ıkınma sırasında hangi duvarın ya da organın ne kadar indiği gözlenir. Sarkma hafiften ileriye doğru derecelere ayrılır; bu derecelendirme tedavi planının belirlenmesine yardımcı olur, ama belirti şiddetiyle her zaman paralel gitmeyebilir.
Gerekirse ek testler
İdrar ya da bağırsak boşaltımıyla ilgili yakınmalarınız varsa, hekiminiz gerekli görürse idrar tahlili, mesane işlevini ölçen testler ya da görüntüleme yöntemleri isteyebilir. Her sarkmada ek test gerekmez.
Tedavi seçenekleriniz nelerdir, nasıl belirlenir?
Tedavi seçimi, belirtilerinizin şiddetine, yaşınıza ve beklentilerinize, eşlik eden sağlık durumlarınıza ve cinsel yaşam beklentinize bağlıdır.
Belirti yoksa izlem
Belirtisi olmayan ya da hafif belirtili kadında tedavi gerekmeyebilir. Bu durumda aralıklı olarak izlem yapılır; yeni, rahatsız edici bir belirti ortaya çıkarsa yeniden değerlendirilirsiniz.
Pelvik taban kas eğitimi ve yaşam tarzı
Pelvik taban kaslarını güçlendirmeye yönelik düzenli egzersizler ve yaşam tarzı düzenlemeleri, hafif ve orta düzeydeki sarkmada belirtilerinizi azaltabilir. Bu yaklaşımın ne kadar etkili olduğuna ilişkin veriler henüz sınırlıdır; kasın doğru çalıştırıldığından emin olmak için bir sağlık profesyonelinin yönlendirmesi önerilir. Kabızlığın tedavisi, kilo yönetimi ve ağır kaldırma alışkanlıklarının gözden geçirilmesi de yaşam tarzı düzenlemeleri arasındadır.
Pesser
Pesser, vajinaya yerleştirilen ve sarkan organı destekleyen yumuşak bir araçtır. Belirtili sarkmada ilk basamak seçeneklerden biridir; ameliyat istemeyen ya da ameliyat olamayan kadınlar için uygun bir seçenektir. Kullanırken düzenli bakım ve hekim kontrolü gerekir; size uygun boyut ve türe hekiminiz karar verir.
Cerrahi ne zaman gündeme gelir?
Ameliyat, belirtileri rahatsız edici olan ve diğer yöntemlerden yeterince yararlanamayan ya da bunları istemeyen kadınlarda düşünülür. Seçenekler vajinal yoldan ya da karından uygulanabilir; yöntem sarkmanın bölgesine, genel durumunuza ve cinsel aktivite beklentinize göre değişir. Bazı yöntemlerde destek amacıyla ağ (mesh) kullanılabilir; bu konuda yarar-risk dengesi tartışmalıdır ve karar, ayrıntılı bilgilendirmeden sonra verilir. Cerrahi seçeneklerin ayrıntısını ve olası komplikasyonları işlemi yapacak hekiminizle ayrıca konuşmalısınız.
Menopoz, doğum sonrası ve ağır kaldırma sarkmayı nasıl etkiler?
Menopozda östrojen düzeyinin düşmesi, pelvik destek dokularını ve vajinal dokuyu etkileyebilir; bu dönemde ortaya çıkan genitoüriner belirtilerinizi hekiminizle değerlendirmelisiniz. Doğum sonrası dönemde ağırlık ya da dolgunluk hissiniz yeni başladıysa muayene olmanız uygun olur. Sürekli ağır kaldırmayı gerektiren işlerde ya da kronik öksürükte belirtilerin artıp artmadığı izlenir; size özel öneriyi hekiminiz belirler.
Sık Sorulan Sorular
Pelvik organ sarkması nedir, nasıl oluşur?
Pelvik organlarınız pelvik taban kasları ve bağ dokusu tarafından yerinde tutulur. Bu destek zayıfladığında mesane, rektum ya da rahim vajinaya doğru kayabilir. Hangi organın indiğine göre sistosel, rektosel ya da rahim/vajen kubbesi sarkması gibi farklı adlar kullanılır; aynı kişide birden çok tür bir arada da bulunabilir.
Sistosel ve rektosel arasındaki fark nedir?
Sistosel, mesanenin vajinanın ön duvarına doğru inmesidir ve genellikle idrar yapmada güçlük, mesanenin tam boşalmadığı hissi ya da sık idrara çıkma ile ilişkilidir. Rektosel ise rektumun vajinanın arka duvarına doğru çıkıntı yapmasıdır; dışkılamada zorlanma, dışkının tam boşalmadığı hissi ve vajinadan parmakla destek verme gereksinimi görülebilir.
Sarkma her zaman belirti verir mi?
Hayır. Birçok kadında sarkma belirti vermez ve rutin muayenede fark edilir. Belirtiniz varsa vajinada dolgunluk, ağırlık ya da şişkinlik hissi, dokunulabilen bir çıkıntı, idrar yapma ya da dışkılamada güçlük, bel ağrısı ve cinsel işlevde etkilenme görülebilir; belirtileriniz gün içinde ve yorgunlukla artabilir.
Sarkmaya kimler daha yatkındır?
Sarkmada en çok doğum öyküsü ile kronik ıkınma ve kabızlık gibi pelvik tabana yük bindiren durumlar öne çıkar. Ancak bu etkenlerin bulunması sarkmanın kesin gelişeceği anlamına gelmez; hiçbiri bulunmayan kişilerde de görülebilir.
Sarkma nasıl derecelendirilir, bu derece tedaviyi nasıl etkiler?
Muayenede genellikle ıkınma sırasında hangi duvarın ya da organın ne kadar indiği gözlenir ve sarkma hafiften ileriye doğru derecelere ayrılır. Bu derecelendirme tedavi planının belirlenmesine yardımcı olur, ama belirti şiddetiyle her zaman paralel gitmeyebilir.
Her sarkmada ek test (idrar tahlili, görüntüleme) gerekir mi?
Hayır. İdrar ya da bağırsak boşaltımıyla ilgili yakınmalarınız varsa hekiminiz gerekli görürse idrar tahlili, mesane işlevini ölçen testler ya da görüntüleme yöntemleri isteyebilir; her sarkmada ek test gerekmez.
Belirtisi olmayan sarkmada tedavi gerekir mi?
Hayır, her zaman gerekmez. Belirtisi olmayan ya da hafif belirtili kadında tedavi gerekmeyebilir; bu durumda aralıklı izlem yapılır ve yeni, rahatsız edici bir belirti ortaya çıkarsa yeniden değerlendirilirsiniz.
Pelvik taban kas eğitimi sarkmayı tedavi eder mi?
Pelvik taban kaslarını güçlendirmeye yönelik düzenli egzersizler ve yaşam tarzı düzenlemeleri hafif ve orta düzeydeki sarkmada belirtilerinizi azaltabilir; ancak bu yaklaşımın ne kadar etkili olduğuna ilişkin veriler henüz sınırlıdır. Kasın doğru çalıştırıldığından emin olmak için bir sağlık profesyonelinin yönlendirmesi önerilir; kabızlığın tedavisi, kilo yönetimi ve ağır kaldırma alışkanlıklarının gözden geçirilmesi de bu düzenlemeler arasındadır.
Pesser kimler için uygun bir seçenektir, kullanırken nelere dikkat edilmeli?
Pesser, vajinaya yerleştirilen ve sarkan organı destekleyen yumuşak bir araçtır; belirtili sarkmada ilk basamak seçeneklerden biridir ve ameliyat istemeyen ya da ameliyat olamayan kadınlar için uygundur. Olası yan etkileri arasında vajinal akıntı, hafif kanama ve vajina duvarında tahriş ya da erozyon vardır; bu yüzden pesserin düzenli aralıklarla çıkarılıp temizlenmesi ya da hekiminiz tarafından kontrol edilmesi gerekir. Bir yakınmanız olursa pesser kullanımına ara verip hekiminize başvurmalısınız.
Sarkma ameliyatı ne zaman düşünülür?
Ameliyat, belirtileri rahatsız edici olan ve diğer yöntemlerden yeterince yararlanamayan ya da bunları istemeyen kadınlarda düşünülür. Seçenekler vajinal yoldan ya da karından uygulanabilir; yöntem sarkmanın bölgesine, genel durumunuza ve cinsel aktivite beklentinize göre değişir.
Sarkma ameliyatı idrar kaçırmayı etkiler mi?
Sarkma onarımı bazı kadınlarda var olan idrar şikâyetlerini düzeltebilir; bazılarında ise ameliyat sonrasında yeni bir idrar kaçırma başlayabilir. Bu yüzden ameliyat öncesinde idrar yakınmaları ayrıca değerlendirilir.
Mesh (ağ) ile yapılan onarım güvenli midir?
Kalıcı ağ kullanımı, sarkmanın yeniden hissedilmesini ve tekrar bir sarkma ameliyatı geçirme olasılığını azaltabilir. Ama mesane yaralanması, yeni idrar kaçırma ve ağın açığa çıkması gibi risklerle ilişkilidir; açığa çıkma durumunda ek bir ameliyat gerekebilir. Ön ya da arka vajinal duvar sarkmasında transvajinal ağ onarımının yalnızca araştırma kapsamında kullanılması gerektiği yönünde güçlü bir uyarı vardır. Bu yüzden ağ kullanımı, sizin durumunuza göre ve ayrıntılı bir bilgilendirmeyle değerlendirilir.
Menopozda vajinal östrojen sarkma tedavisiyle nasıl ilişkilidir?
Vajinal östrojen, menopozdaki doku incelmesi ve kuruluk gibi genitoüriner belirtilere yönelik ayrı bir seçenektir. Sarkmanızla birlikte bu belirtiler de varsa, yerel östrojenin pesser, egzersiz ya da ameliyat gibi sarkma yönetimine eklenip eklenmeyeceği muayene bulgularınıza göre belirlenir.
Ücretsiz Danışmanlık Alın
Formu doldurun, uzman ekibimiz sizinle iletişime geçsin
