PMS ve PMDD nedir, aralarındaki fark nedir? Adet öncesi belirtiler, belirti günlüğüyle tanı ve tedavi seçenekleri ile ne zaman destek alınacağı.
PMS ve PMDD, adetten önceki günlerde tekrar eden fiziksel ve duygusal belirtilerle giden iki ilişkili durumdur. Premenstrüel sendrom (PMS) bu belirtilerin genel adıdır; premenstrüel disforik bozukluk (PMDD) ise belirtilerin daha ağır olduğu ve günlük yaşamı belirgin biçimde bozduğu biçimidir. Bu belirtiler "bahane" ya da "karakter meselesi" değildir; değerlendirilebilir ve çoğu kişide hafifletilebilir. Aşağıdaki bilgiler genel bir çerçevedir, size özel bir tanı ya da tedavi önerisi değildir.
PMS nedir?
PMS, adetten önceki günlerde başlayıp adet kanamasıyla birlikte ya da kısa süre sonra hafifleyen fiziksel, duygusal ve davranışsal belirtilerin tekrar etmesidir. Birçok kişi hafif düzeyde belirti yaşar ve günlük hayatını sürdürebilir.
PMS ile PMDD arasındaki fark nedir?
PMDD'yi PMS'nin en ağır ucu olarak düşünebilirsiniz. Duygusal belirtiler (belirgin öfke, çökkünlük, kaygı, kontrolünü kaybetme hissi) öne çıkar ve işinizi, okulunuzu ya da ilişkilerinizi belirgin biçimde etkiler. İki durum arasındaki ayrımı belirtilerin şiddeti ve yaşamınıza etkisi belirler; bu ayrımı hekim yapar.
PMS ve PMDD'de hangi belirtiler görülür?
- Fiziksel: şişkinlik, göğüslerde hassasiyet, baş ağrısı, halsizlik, uyku ve iştah değişiklikleri
- Duygusal: sinirlilik, ağlama isteği, çökkünlük, kaygı, odaklanma güçlüğü
- Davranışsal: sosyal geri çekilme, gündelik işlerde isteksizlik
Belirtilerin zamanlaması önemlidir: adetten önceki günlerde ortaya çıkar, adetle birlikte ya da kısa süre sonra düzelir. Erken gebelik belirtileri de benzer olabileceğinden, adetiniz gecikmişse gebelik testi yapmanız yararlı olur.
PMS ve PMDD neden olur?
Kesin nedenini bilmiyoruz. Döngü boyunca hormon düzeylerindeki dalgalanmalara beyninizin ve sinir sisteminizin verdiği tepkinin kişiden kişiye farklı olmasının rol oynadığı düşünülür. Yani sorun hormon miktarından çok, bu dalgalanmaya ne kadar duyarlı olduğunuzla ilişkili görünür.
PMS ve PMDD tanısı nasıl konur?
Tanıda en önemli araç belirti günlüğüdür. Birkaç adet döngüsü boyunca her gün belirtilerinizi ve şiddetlerini kaydetmeniz, bunların gerçekten adet öncesi döneme bağlı olup olmadığını gösterir. Hekim ayrıca belirtilerinizin başka bir nedenden kaynaklanıp kaynaklanmadığına bakar: depresyon ya da anksiyetenin döngüyle alevlenmesi, tiroid hastalıkları ve benzer durumlar bu ayırımda akla gelir. Belirtileriniz ayın büyük bölümünde sürüyorsa, bu tablo PMS dışında bir durumu düşündürebilir ve ayrı bir değerlendirme gerekir.
PMS ve PMDD nasıl tedavi edilir?
Tedavi seçimini belirtilerinizin şiddeti, tercihiniz ve eşlik eden durumlar belirler.
Yaşam tarzı değişiklikleri ve destekleyici yaklaşımlar yardımcı olur mu?
Düzenli uyku, dengeli beslenme, düzenli fiziksel aktivite ve stresle başa çıkma yöntemleri hafif belirtilerde ilk adım olarak önerilir. Belirti günlüğü tutmak, zor günleri önceden görmenizi ve planlamanızı kolaylaştırır. Bitkisel ürün ve takviyelerin etkisi yeterince kanıtlanmış değildir; kullanmadan önce hekiminize danışın.
Bilişsel davranışçı terapi PMS ve PMDD'de işe yarar mı?
Bilişsel davranışçı terapi (BDT), özellikle duygusal belirtilerin yönetiminde yararlı olabilen bir seçenektir ve güncel tıbbi görüşlerde de önerilir. İlaç kullanmak istemiyorsanız ya da ilaçla birlikte destek arıyorsanız bu seçeneği değerlendirebilirsiniz.
Hormonal yöntemler (doğum kontrol hapı) PMS'yi hafifletir mi?
Birleşik oral kontraseptifler, kullanımına engel bir durumunuz yoksa belirtilerinizi hafifletebilir. Bazı preparatlar bu amaçla daha çok araştırılmıştır; ruhsat ve size uygunluk durumunu hekim değerlendirir. Pıhtılaşma riskini artıran durumlarınız varsa, auralı migren geçiriyorsanız ya da gebeyseniz bu yöntem size uygun olmayabilir. İlaç seçimi hekim kararıdır.
Antidepresanlar (SSRI) ne zaman kullanılır?
Seçici serotonin geri alım inhibitörleri (SSRI), duygusal belirtilerde etkili bulunmuştur ve ağır PMS veya PMDD'de gündeme gelir. Adetin yalnızca belirli günlerinde ya da sürekli kullanım biçimleri tarif edilmiştir. Bu ilaçları hekim gözetiminde başlamalı, izlemeli ve bırakmalısınız; bu kullanım herkes için gerekli değildir ve yan etkileri de değerlendirilmelidir.
Ne zaman uzman desteği alınmalı?
Belirtileriniz işinizi, okulunuzu ya da ilişkilerinizi belirgin biçimde bozuyorsa, yaşam tarzı önlemleri yeterli gelmiyorsa, belirtileriniz adet öncesine sınırlı kalmayıp ay boyunca sürüyorsa ya da kendinizi çökkün ve umutsuz hissediyorsanız bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanına veya ruh sağlığı uzmanına başvurabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
PMS ile gebelik belirtileri karıştırılır mı?
Evet, göğüs hassasiyeti ve yorgunluk her ikisinde de görülebilir. Adetiniz gecikmişse gebelik testi yapmanız en doğru yoldur.
PMS bir depresyon mudur?
Hayır, ama bazı kişilerde depresyon veya anksiyete adet öncesi dönemde alevlenebilir. Belirtilerin zamanlaması bu ayrımda belirleyicidir.
PMS ile PMDD arasındaki fark nasıl anlaşılır?
PMDD'de duygusal belirtiler (öfke, çökkünlük, kaygı, kontrol kaybı hissi) öne çıkar ve günlük yaşamı PMS'den daha belirgin biçimde bozar. Kesin ayrımı belirti günlüğü ve hekim değerlendirmesi belirler.
PMS ve PMDD'nin kesin nedeni biliniyor mu?
Hayır, kesin nedeni bilinmiyor. Hormon düzeylerindeki dalgalanmalara verilen tepkinin kişiden kişiye farklı olmasının rol oynadığı düşünülüyor.
Belirti günlüğü tutmak neden önemlidir?
Birkaç adet döngüsü boyunca belirtilerin ve şiddetlerinin günlük olarak kaydedilmesi, belirtilerin gerçekten adet öncesi döneme bağlı olup olmadığını gösterir ve tanıya yardımcı olur.
Bitkisel ürün ve takviyeler PMS belirtilerini azaltır mı?
Etkileri yeterince kanıtlanmış değildir. Kullanmadan önce hekiminize danışmanız önerilir.
Doğum kontrol hapı PMS'ye iyi gelir mi?
Birleşik oral kontraseptifler, kullanımına engel bir durumunuz yoksa belirtilerinizi hafifletebilir. Pıhtılaşma riski ve auralı migren gibi durumlar kullanımı sınırlayabildiğinden, karara hekiminizle birlikte varırsınız.
Doğum kontrol hapı herkese uygun mudur?
Hayır. Pıhtılaşma riskini artıran durumlarınız varsa, auralı migren geçiriyorsanız ya da gebeyseniz bu yöntem size uygun olmayabilir; uygunluk hekim tarafından değerlendirilir.
Antidepresan kullanmak zorunda mıyım?
Hayır. Yaşam tarzı değişiklikleri, BDT ve diğer seçenekler de var. SSRI ağır belirtilerde değerlendirilir ve herkese gerekmez. Kullanacaksanız, ilacı hekim gözetiminde başlamalı, izletmeli ve yan etkilerini değerlendirtmelisiniz; ilacı kendi başınıza bırakmamalısınız.
SSRI sürekli mi kullanılır?
Her zaman değil. Adetin yalnızca belirli günlerinde ya da sürekli kullanım biçimleri tarif edilmiştir; hangisinin size uygun olduğuna hekiminiz karar verir.
Belirtilerim ay boyunca sürüyorsa bu PMS midir?
Hayır, bu durumda tablo PMS dışında bir durumu düşündürebilir ve ayrı bir değerlendirme gerekir.
PMS menopozda ya da gebelikte ne olur?
PMS, adet döngüsüyle ilişkili belirtileri tanımlar. Gebelik ya da menopoz gibi dönemlerde ortaya çıkan belirtileri hekiminizle birlikte değerlendirirsiniz.
Ücretsiz Danışmanlık Alın
Formu doldurun, uzman ekibimiz sizinle iletişime geçsin
