Laparoskopik Tüp Cerrahisi ve Salpenjektomi

Laparoskopik tüp cerrahisi, fallop tüplerine yönelik işlemlerin (tüpün çıkarılması, tıkanması, açılması ya da çevresindeki yapışıklıkların çözülmesi) karın duvarındaki küçük kesilerle yapıldığı kapalı bir ameliyattır. Hangi işlemin size uygun olduğu tüpünüzün durumuna, belirtilerinize ve gebelik planınıza göre belirlenir. En sık gündeme geldiği durum, tüp bebek öncesinde hidrosalpinks olarak da bilinen, tüpte sıvı birikmesidir. Aşağıda genel bir çerçeve bulacaksınız; bu bilgiler sizin için yapılacak kişisel değerlendirmenin yerini tutmaz.

Laparoskopik tüp cerrahisi nedir?

Laparoskopide karın duvarına birkaç küçük kesi açılır; kamera ve ince cerrahi aletler bu kesilerden yerleştirilir, karın içi gazla şişirilir. Tüplerinizin durumu görüntülemeyle önceden değerlendirilmiş olsa da, laparoskopi tüplere ve çevresine doğrudan bakma olanağı verir.

Salpenjektomi, tüp tıkama, salpingostomi ve adezyoliz arasındaki fark nedir?

• Salpenjektomi: Tüpün çıkarılmasıdır. Tek tüpte ya da iki tüpte uygulanabilir.
• Tüp tıkama (oklüzyon): Tüp yerinde bırakılır; rahme yakın kısmı kapatılarak tüpteki sıvının rahme akışı engellenir.
• Salpingostomi ve fimbrioplasti: Tıkalı tüp ucunun yeniden açılması ya da onarılmasıdır; tüp korunur.
• Adezyoliz: Tüp ve yumurtalık çevresindeki yapışıklıkların ayrılmasıdır.

Ameliyat hangi durumlarda gündeme gelir?

Tüp bebek öncesinde hidrosalpinks neden önemlidir?

Hidrosalpinksli (sıvı dolu) tüp, tüp bebek tedavisinde sonucu olumsuz etkileyebilir. Bu konudaki kılavuzlar, hidrosalpinksi olan kişilere tüp bebek öncesinde laparoskopik salpenjektomi ya da tüp tıkama önerir. Ameliyat yapılmayan gruplarla karşılaştırıldığında, salpenjektominin klinik gebelik olasılığını artırdığına dair veriler orta derecede güvenilir; tüp tıkamanın aynı yöndeki etkisine dair veriler ise daha sınırlıdır. İki işlemin birbiriyle karşılaştırılması konusunda veriler çok daha az güvenilirdir ve aralarında anlamlı bir fark bulunamamıştır. Ameliyat gebeliğin kesinlikle oluşacağı anlamına gelmez; hangi işlemin size uygun olduğuna hekiminiz karar verir.

Ağrı, enfeksiyon veya tüp hasarı ameliyatı gerektirir mi?

Tüp kaynaklı ağrı, tekrarlayan enfeksiyon ya da tüpün ağır hasarı nedeniyle de cerrahi düşünülebilir. Gebelik planınız varsa, tüp koruyucu işlemler sadece seçilmiş, hafif hastalık durumlarında uygulanır. Sonuç tüpün durumuna ve eşlik eden etkenlere göre değişir; ağır hasarda başarı şansı sınırlıdır. Tüpün ve çevresinin durumu görüntüleme yöntemleriyle değerlendirilir.

Ameliyat öncesinde neler değerlendirilir?

Ameliyattan önce muayene, ultrason ve tüplerin durumunu gösteren görüntüleme sonuçları birlikte gözden geçirilir. Kan tahlilleri ve anestezi değerlendirmesi de yapılır; düzenli kullandığınız ilaçları, alerjilerinizi ve geçirdiğiniz karın ameliyatlarını hekiminize bildirmeniz gerekir. Tüp bebek planınız varsa, ameliyatın zamanlaması tedavinizi yürüten ekiple birlikte ayarlanır. Aç kalma ve ilaç kesme yönergelerini ameliyat ekibi size verir.

Ameliyat nasıl yapılır?

Anestezi türünü ameliyat ve anestezi ekibi belirler. Kamera ve aletler küçük kesilerden yerleştirilir; tüp ve çevresindeki yapışıklıklar değerlendirilir. Salpenjektomide tüp, yumurtalığa ve rahme bağlı olduğu yerlerden ayrılıp çıkarılır ve patolojiye gönderilebilir. Tüp tıkamada tüpün rahme yakın kısmı kapatılır. Tüp koruyucu işlemlerde yapışıklıklar ayrılır, tüpün ucu açılmaya çalışılır. Yapılacak işlemlerin kapsamı ameliyat sırasında görülenlere göre değişebilir; bu konu onam görüşmesinde önceden konuşulur. Ameliyatı Doç. Dr. Nurettin Türktekin, Memorial Şişli Hastanesi'nde yapar.

Yumurtalık rezervi ve gebelik, ameliyattan nasıl etkilenir?

Tüp ve yumurtalık birbirine yakın yapılardır; tüp çıkarılırken yumurtalığın kan akımının ve rezervinin etkilenip etkilenmeyeceği sık sorulan bir sorudur. Bu konudaki çalışmalar tutarlı bir sonuç vermemiştir; özellikle iki tüpün birlikte çıkarıldığı durumlar için daha fazla araştırmaya gerek var. Gebelik planınız varsa, ameliyattan önce rezerv değerlendirmesini ve beklentilerinizi hekiminizle konuşmalısınız. Tüpün korunduğu işlemlerden sonra dış gebelik riski artmış olabilir; bu yüzden gebelik oluşursa, yerleşimin erken dönemde ultrasonla doğrulanması önemlidir.

Riskler ve komplikasyonlar nelerdir?

Başlıca riskler şunlardır:

• Anesteziye bağlı riskler
• Kanama
• Enfeksiyon
• Karına girişte ve bağırsak, mesane, damar gibi komşu yapılarda yaralanma
• Karın içinde yapışıklık oluşumu
• Açık ameliyata geçilmesi
• Yumurtalığın kan akımının ve rezervinin etkilenme olasılığı (kanıt belirsizdir)
• Tüp korunduysa dış gebelik riski
• Ameliyatın gebelik sağlamaması
• Bacak damarlarında pıhtı oluşumu

Risklerin ne kadar sık görüldüğü tüpün durumuna, yapışıklıkların yaygınlığına ve işlemin kapsamına göre değişir. Sizin için hangilerinin geçerli olduğunu ameliyat öncesi görüşmede hekiminize sormanız iyi olur.

İyileşme sürecinde neler beklenir, tüp bebeğe ne zaman geçilir?

Ameliyattan sonra karında şişkinlik, kesi yerlerinde ağrı ve omuz ucunda ağrı olabilir. Hafif lekelenme, hafif kramp ve gazdan kaynaklanan geçici omuz ucu ağrısı bu dönemde sık görülür ve olağan kabul edilir. Hastanede kalış süreniz, işe ve günlük hayata dönüş zamanınız ve cinsel ilişkiye ne zaman başlayabileceğiniz ameliyatın kapsamına göre değişir; yönergeleri size ameliyatı yapan ekip verir. Kontrol muayenesinde patoloji sonucunuz değerlendirilir. Tüp bebeğe ne zaman başlayabileceğiniz, iyileşmenize ve yumurtalık değerlendirmesine göre, tedavinizi yürüten ekiple birlikte belirlenir.