Kolposkopi ve Servikal Biyopsi

Kolposkopi, anormal bir tarama sonucundan sonra rahim ağzınızın (serviks) büyütülerek ayrıntılı incelendiği tanısal bir işlemdir; gerekli görülürse aynı sırada küçük bir doku örneği (servikal biyopsi) alınır. Kolposkopi bir tedavi değildir, neyin olduğunu anlamaya yarayan bir incelemedir. Çoğu zaman muayene masasında, kısa sürede yapılır. Aşağıdaki bilgiler işlemin amacını, akışını, biyopsi ve endoservikal küretajı, işlem sonrasında dikkat etmeniz gerekenleri ve rahim ağzı poliplerini genel çerçevede anlatır; kişiye özel tanı veya tedavi önerisinin yerini tutmaz.

Kolposkopi nedir, neden önerilir?

Kolposkopide, ışıklı ve büyüteçli bir mercekle rahim ağzınızın yüzeyi gözle görülemeyecek kadar yakından incelenir. Amaç, smear veya HPV testinde saptanan değişikliğin rahim ağzında nereden kaynaklandığını görmek ve şüpheli bir alan varsa oradan örnek almaktır.

Güncel tıbbi görüşe göre kolposkopi, anormal sonuçların yönetiminde risk temelli kararın bir seçeneğidir; yani her anormal sonuç doğrudan kolposkopi gerektirmez. Kararı, sonucun türü, önceki sonuçlarınız ve genel durumunuz birlikte belirler.

Tarama testlerinin kendisi ve sonuç kategorileri ayrı bir konudur; burada tarama sonrası aşamaya odaklanılmaktadır.

Kolposkopi kimlere önerilir?

Genel olarak anormal bir smear veya HPV sonucu sonrasında, muayenede rahim ağzınızda şüpheli bir görünüm saptandığında ya da hekiminizin gerekli gördüğü başka durumlarda önerilir. Kolposkopiye yönlendirilmeniz kanser olduğunuz anlamına gelmez; rahim ağzınızdaki değişikliğin ne olduğunu netleştirmek için yapılan bir adımdır. Buradaki akış genel çerçevedir; uygulama merkeze ve hastaya göre değişir, Türkiye'de yönlendirme Sağlık Bakanlığı programı ve hekimin değerlendirmesine göre yapılır, ayrıntıyı hekiminiz belirler.

Kolposkopiye nasıl hazırlanmalısınız?

Randevu öncesinde hekiminiz adet durumunuzu, kullandığınız ilaçları ve gebelik olasılığınızı soracaktır. Kanama eğilimini artıran ilaç kullanıyorsanız bunu mutlaka belirtin. Randevuya özel bir hazırlık, ilişki, vajinal ilaç veya duş kullanımı gibi konularda hekiminizin ya da merkezin verdiği yönlendirmeye uyun; bu ayrıntılar uygulamaya göre değişebilir.

Kolposkopi sırasında neler olur?

Muayene pozisyonunda bir spekulum yerleştirilir ve rahim ağzınız görünür hale getirilir. Yüzey özel bir çözeltiyle silinir; bu çözelti anormal alanların daha belirgin görünmesine yardımcı olur. Kolposkop vücudunuzun dışında durur, içeri girmez. Hekim görüntüyü inceler ve şüpheli alan varsa biyopsi planlar. İşlem genellikle kısa sürer; ayrıntı ve süre kişiye göre değişir.

Servikal biyopsi ne zaman alınır?

Kolposkopide şüpheli bir alan görüldüğünde o bölgeden küçük bir doku parçası alınır. Bu parça patoloji laboratuvarında incelenir; sonuç, rahim ağzınızdaki hücre değişikliğinin (CIN olarak adlandırılan ön lezyonlar dahil) türünü ve düzeyini belirlemeye yol gösterir. Biyopsi yapılmış olması kanser olduğunuz anlamına gelmez; kanserin varlığını ortaya koymak ya da dışlamak için kullanılan bir incelemedir.

Endoservikal küretaj nedir, her kolposkopide yapılır mı?

Hayır. Endoservikal küretaj, rahim ağzının iç kanalından, yani doğrudan görülemeyen bölümünden örnek alma işlemidir. Her kolposkopide yapılmaz; tarama sonucunuza, kolposkopik görünüme ve hekimin değerlendirmesine göre gündeme gelir. Gebelikte endoservikal küretaj genellikle yapılmaz.

Biyopsi ve küretaj sırasında neler hissedersiniz?

Spekulum yerleştirilirken olduğu gibi bir basınç hissedebilirsiniz. Biyopsi anında kramp benzeri, kısa süreli bir rahatsızlık; endoservikal örnekleme sırasında da karın alt bölgesinde sıkışma hissi olabilir. Bu duyguların şiddeti kişiden kişiye değişir; işlemin rahatsızlık vermeyeceği söylenemez. Rahatsızlığı azaltmak için hangi yöntemlerin uygulanacağı (örneğin lokal uygulamalar) hekim ve merkez uygulamasına göre değişir; işlem öncesinde sorabilirsiniz.

İşlem sonrasında nelere dikkat etmelisiniz?

Biyopsi sonrasında hafif kanama, kahverengimsi ya da koyu renkli akıntı ve hafif kramp yaygındır. Bu belirtiler zamanla azalır. Aktivite, cinsel ilişki, tampon ve banyo konusunda ne kadar süreyle dikkat etmeniz gerektiği yapılan işleme göre hekiminiz tarafından söylenir; verilen talimatlara uyun. İşlemin kanama, enfeksiyon ve nadiren rahim ağzında daralma gibi olası riskleri vardır; sıklıkları kişiye ve uygulamaya göre değişir.

Biyopsi sonucu nasıl yorumlanır, sonraki adımlar nedir?

Biyopsi sonucu patoloji incelemesinden sonra gelir; sonucun ne kadar sürede çıkacağını ve size nasıl iletileceğini işlem sırasında sorun. Buradaki akış genel çerçevedir; uygulama merkeze ve hastaya göre değişir, Türkiye'de ayrıntıyı hekiminiz belirler. Sonuç genellikle şu çerçevede değerlendirilir:

• Belirgin bir ön lezyon saptanmayabilir; bu durumda hekiminiz uygun aralıkla yeniden kontrol önerir.
• Hücre değişikliği saptanabilir; bunun düzeyine göre yalnızca izlem ya da tedavi planlanır.
• Tedavi gerektiren bir sonuçta LEEP ve konizasyon gibi yöntemler gündeme gelebilir; bu yöntemlerin ayrıntısı ayrı bir başlıkta ele alınır.

Sonucun anlamı ancak klinik tablo ve önceki sonuçlarınızla birlikte yorumlanabilir; tek başına bir kelimeden sonuç çıkarmak yanıltıcı olabilir.

Rahim ağzı polipi nedir, belirti verir mi?

Rahim ağzı (servikal) polipi, rahim ağzının yüzeyinden ya da iç kanalından çıkan, çoğunlukla küçük, parmak benzeri bir doku çıkıntısıdır. Servikal polipler çoğunlukla iyi huyludur. Birçoğu belirti vermez ve rutin muayenede tesadüfen fark edilir; bazılarında ilişki sonrası veya adetler arasında lekelenme, akıntı görülebilir.

Rahim ağzı polipi nasıl değerlendirilir ve çıkarılır?

Polip, spekulumlu muayenede görülebilir. Belirti veren ya da hekimin gerekli gördüğü polipler çoğu zaman basit bir işlemle alınır; çıkarılan doku patolojik incelemeye gönderilebilir. Polipin hangi ortamda ve hangi yöntemle alınacağı, boyuna ve kişiye göre hekiminiz tarafından belirlenir; uygulamalar arasında fark vardır.

Rahim ağzı polipi rahim içi polipten farklı mıdır?

Evet. Rahim ağzı polipi ile rahim içi (endometrial) polip farklı yapılardır. Rahim içi polip, rahmin iç yüzeyinden gelişir ve ayrı bir değerlendirme gerektirir; bu bölümdeki bilgiler yalnızca rahim ağzındaki poliplerle ilgilidir.

Hamilelikte kolposkopi yapılır mı?

Evet, gerekebilir. Gebelikte de anormal tarama sonucu nedeniyle kolposkopi gündeme gelebilir. Gebelikte işlemin zamanlaması, biyopsi alınıp alınmayacağı ve endoservikal küretajın yapılmaması gibi noktalar hekiminiz tarafından kişiye göre kararlaştırılır. Gebe olduğunuzu ya da olabileceğinizi işlemden önce mutlaka belirtin.