Gebelikte Bulantı ve Kusma: Ne Zaman Olağan, Ne Zaman Hiperemezis, Ne Zaman Başvurulmalı?

Gebelikte bulantı ve kusma sık görülen bir yakınmadır ve çoğu kişide gebeliğin ilk yarısında düzelir. Ancak bulantı günlük yaşamı engelliyor ve yeterince yiyip içmenizi zorlaştırıyorsa buna hiperemezis gravidarum denir ve sıvı kaybı (susuzluk) riski taşır.

Sabah bulantısı yalnızca sabah mı olur?

Hayır. Gebelik bulantısı gebelik hormonlarıyla ilişkilidir, gebeliğin erken döneminde başlar ve günün her saatinde olabilir. "Sabah bulantısı" adı bu yüzden yanıltıcıdır.

Ne zaman başlar, ne zaman düzelir?

Bulantı ve kusma gebeliğin erken döneminde başlar. Çoğu kişide gebeliğin ilk yarısında düzelir; bazı kişilerde ise daha uzun sürer.

Kimlerde daha belirgin olabilir?

Önceki gebelikte bulantı yaşamış olmak ve çoğul gebelik, şiddetli bulantı için risk etkenleri arasında sayılır. Bulantı nedeniyle kendinizi suçlamanız gerekmez.

Hiperemezis gravidarum olağan bulantıdan nasıl ayrılır?

Hiperemezis gravidarum, gebelik bulantısının en şiddetli biçimidir. Bu durumda yakınma günlük işleri engeller ve normal yiyip içmeyi güçleştirir. Güncel tanıma göre hiperemezis, susuzluğa ve belirgin kilo kaybına yol açan şiddetli bulantı ve kusmadır. Hiperemezisin olağan bulantıdan farkı, yakınmanın günlük yaşamı engellemesi ve yeterince yiyip içmeyi zorlaştırmasıdır.

Susuzluk nasıl anlaşılır?

Susuzluk belirtileri arasında çok susamış ve kuru hissetme, uykulu ve halsiz olma, idrar renginin koyulaşması bulunur. Bu belirtiler sıvı kaybının sürdüğünü gösterebilir.

Evde bir şeyler deneyerek başvuruyu ertelemeyin. Evde başka yöntemler denemek, sıvı alamama durumunda değerlendirmenin yerini almaz.

Başka bir nedeni olabilir mi?

Her kusma gebelik bulantısı olmayabilir. Karın ağrısı ya da idrar yaparken ağrı varsa, ayrıca mide ülseri ya da safra taşı öykünüz varsa, başka nedenlerin araştırılması gerekir. Bu belirtilerden biri varsa durumu hekiminize bildirin. Tüp bebek tedavisi sonrasında karında şişlikle birlikte bulantı ya da kusma gelişirse, tedaviyi izleyen hekiminize vakit kaybetmeden bildirin.

Kendi başınıza neler yapabilirsiniz?

Hafif yakınmalarda küçük ve sık öğünler yemeniz, karbonhidrat ağırlıklı ve az yağlı yiyecekleri tercih etmeniz, bulantınızı tetikleyen koku ya da yiyeceklerden uzak durmanız önerilir. Bunlar yakınmayı hafifletmeye yönelik genel önlemlerdir. Sıvı alamıyorsanız bu önlemlerle yetinmeyin, başvurun. Kendi başınıza ilaç, takviye ya da bitkisel ürün kullanmaya başlamadan önce hekiminize danışın.

Hekiminiz muayene ve tahlillerle neleri değerlendirir?

Hekiminiz, yakınmanızın şiddetini, ne kadar sıvı alabildiğinizi ve susuzluk belirtilerinin olup olmadığını değerlendirir. Gerektiğinde kan testleri istenebilir; anormal kan testi sonuçları hastane bakımının önerilebileceği durumlar arasındadır. Hekiminiz ayrıca bulantıya başka bir hastalığın neden olup olmadığını da gözden geçirir.

Bulantı için ilaç tedavisi nasıl seçilir?

Gebelikte kullanılabilen bulantı önleyici ilaçlar vardır; hangisinin ve nasıl kullanılacağına hekim karar verir; bu karar kişiye göre değişir. İlaç başlamayı ya da bırakmayı kendi başınıza yapmayın.

Hastane bakımı ve damar yoluyla sıvı ne zaman gerekebilir?

Susuzluk, sıvıyı ya da ağızdan alınan ilaçları tutamama, anormal kan testi sonuçları, hızlı kilo kaybı veya bazı eşlik eden hastalıklar varsa hastanede yatış önerilebilir. Hastane bakımı; damar yoluyla sıvı verilmesini, alınan ve çıkarılan sıvının izlenmesini, bulantı önleyici ve vitamin desteğini, pıhtılaşma riskini azaltmaya yönelik önlemleri içerebilir. Yatışın gerekip gerekmediğine hekiminiz karar verir.

Bulantı ruh halinizi ve günlük yaşamınızı etkiliyorsa ne yapabilirsiniz?

Gebelik bulantısı ruh halinizi, işinizi, ev yaşamınızı ve sosyal ilişkilerinizi etkileyebilir; bazı kişilerde depresyon gelişebilir ve danışmanlık gibi ek destek gerekebilir. Çalışmakta ya da günlük işleri yapmakta zorlanmanız bir zayıflık değildir. Ruh halinizdeki değişiklikleri sizi izleyen sağlık çalışanıyla paylaşın.

Hekiminize giderken hangi bilgileri paylaşabilirsiniz?

• Bulantının ne zaman başladığını, günün hangi saatlerinde olduğunu ve ne kadar sıvı alabildiğinizi anlatın.
• İdrar renginizdeki değişikliği, halsizliği ve baş dönmesini bildirin.
• Önceki gebelikte benzer yakınma yaşayıp yaşamadığınızı söyleyin.
• Kullandığınız ilaç, vitamin ve demir gibi takviyeleri belirtin.
• Hangi durumda hastanede değerlendirme gerekebileceğini ve hangi belirtilerde beklemeden başvurmanız gerektiğini sorun.