Kronik Pelvik Ağrı

Kronik pelvik ağrı, alt karın ve leğen bölgesinde uzun süredir devam eden bir belirtidir; yalnızca adet ya da cinsel ilişkiyle sınırlı değildir. Birçok kişi aylarca süren kasık ya da alt karın ağrısı yüzünden birden fazla hekime başvurur ve net bir açıklama bulamayabilir. Aşağıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; sizin durumunuza özel bir tanı ya da tedavi kararının yerine geçmez.

Kronik pelvik ağrı nedir?

Kronik pelvik ağrı tek bir hastalığın adı değildir; ağrının süregelen niteliğini anlatan şemsiye bir terimdir. Bu ağrı, adet ya da cinsel ilişkiyle sınırlı olmayan ve uzun süre devam eden bir pelvik ağrı olarak tanımlanır. Ağrının "kronik" sayılması için gereken süre kaynaktan kaynağa farklılık gösterebilir; önemli olan ağrının haftalar ve aylar boyunca yaşamınızı etkileyecek biçimde sürmesidir.

Kronik pelvik ağrı, adet ağrısı ya da ilişki ağrısından nasıl ayrılır?

Yalnızca adet kanaması sırasında ortaya çıkan ağrı döngüsel bir ağrıdır ve ayrı bir konudur. Yalnızca cinsel ilişki sırasında ya da sonrasında olan ağrı da ayrı değerlendirilir. Kronik pelvik ağrıda ise ağrı bu iki durumdan bağımsız olarak sürer; adet ya da ilişkiyle artabilir, ama onlara bağlı değildir. Gebelik sırasındaki pelvik ağrı farklı bir tablodur ve ayrıca değerlendirilir.

Kronik pelvik ağrıya neler neden olabilir?

Kronik pelvik ağrı çoğu zaman tek bir nedene indirgenemez. Birden fazla organ sistemi ve sinir sistemi ağrıya birlikte katkı sağlayabilir; bu yüzden tek bir müdahalenin ağrıyı tamamen çözmesi beklenmemelidir. Katkı sağlayabilecek durumlar şunlardır:

• Jinekolojik nedenler: Endometriozis ve adenomiyozis gibi rahim ve yumurtalıkla ilişkili hastalıklar, geçirilmiş bir enfeksiyon ya da ameliyatlar sonrası oluşan yapışıklıklar. Jinekolojik muayenede ve ultrasonda belirgin bir bulgu bulunmaması da sık görülen bir durumdur.
• Mesane, bağırsak ve kas-iskelet kaynaklı katkılar: Mesane ağrısı sendromu (interstisyel sistit) ve irritabl bağırsak sendromu, kronik pelvik ağrıya eşlik edebilen durumlardır. Pelvik taban kaslarındaki gerginlik ve hassasiyet, karın duvarı ya da bel ve kalça bölgesindeki kas-iskelet sorunları da ağrıyı artırabilir. Hastaların önemli bir kısmında bu durumlardan birden fazlası bir arada görülür.
• Sinir sistemi duyarlılaşması ve ruhsal faktörler: Ağrı uzun süre devam ettiğinde, sinir sisteminiz ağrı sinyallerine karşı daha duyarlı hâle gelebilir. Depresyon, kaygı ve zorlayıcı yaşam deneyimleri de ağrıyı etkileyebilir; ağrı da bu durumları ağırlaştırabilir. Bu ilişki iki yönlü çalışır.

Kronik pelvik ağrı ne zaman ve nasıl değerlendirilir?

Ağrınız günlük işlerinizi, uykunuzu, çalışmanızı ya da ilişkilerinizi etkilemeye başladığında, bir hekime başvurmanız uygun olur; belirli bir sürenin dolmasını beklemeniz gerekmez.

Değerlendirme ayrıntılı bir öyküyle başlar. Hekiminiz ağrının yerini, niteliğini, adet döngünüzle, cinsel ilişkiyle, idrar yapma ve dışkılamayla ilişkisini sorar. Bir süre boyunca tuttuğunuz bir ağrı günlüğü, ağrıyı tetikleyen ya da hafifleten durumların görülmesini kolaylaştırabilir.

Muayenede karın duvarı, bel, kalça ve pelvik taban kasları dahil kas-iskelet kaynakları da değerlendirilir. Laboratuvar ve görüntüleme tetkikleri, öykünüz ve muayene bunu gerektirdiğinde yararlı olur; herkeste aynı tetkik listesi uygulanmaz. Ultrasonun yanı sıra, öykünüze göre idrar ya da bağırsak yönünden ek incelemeler istenebilir.

Laparoskopi gibi cerrahi girişimler ilk basamak değildir. Böyle bir girişimin gerekip gerekmediğine, ayrıntılı değerlendirme sonrasında hekiminiz sizin durumunuza göre karar verir.

Kronik pelvik ağrı nasıl yönetilir?

Ağrıya birden fazla sistem katkı sağladığı için, yönetim çoğu zaman kadın hastalıkları ve doğum hekiminin yanında fizik tedavi, üroloji, gastroenteroloji, ağrı tedavisi ve ruh sağlığı alanlarının birlikte çalıştığı bir yaklaşım gerektirir. Hedef çoğu zaman ağrıyı tamamen ortadan kaldırmak değil, günlük yaşamınızı ve yaşam kalitenizi artırmaktır.

Pelvik taban kaslarınızdaki gerginlik ağrıya katkı sağlıyorsa, pelvik taban fizik tedavisi seçeneklerden biridir. Tetik nokta enjeksiyonu gibi bazı kas-iskelet yaklaşımları da kullanılabilir. Akupunktur ve yoganın yararına ilişkin veriler henüz sınırlıdır.

İlaç tedavisi, ağrının niteliğine ve eşlik eden duruma göre planlanır. Sinir ağrısı için kullanılan bazı ilaçlar düşünülebilir; ama pelvik ağrıya özgü kanıt sınırlıdır ve öneriler zaman içinde güncellenmektedir. Opioid ilaçlar bu ağrıda önerilmez; çünkü ağrının nedenini ortadan kaldırmazlar ve yan etki, tolerans ve bağımlılık riski taşırlar. İlaç kullanımı her zaman hekim kontrolünde yürütülmelidir.

Ruhsal destek ve cinsel sağlık kronik pelvik ağrı tedavisinde neden önemlidir?

Eşlik eden depresyon ve kaygının tedavisi, ağrı bakımının önemli bir parçasıdır. Bilişsel davranışçı terapinin küçük ya da orta düzeyde yarar sağladığı, genito-pelvik ağrıda cinsel terapinin de yardımcı olabildiği bildirilmektedir.

Tedaviden ne beklemeliyim, ne zaman yeniden değerlendirilmeliyim?

Kronik pelvik ağrının seyri kişiden kişiye değişir. Başlangıçta ağrının tek bir müdahaleyle tamamen geçmesini beklememelisiniz; yanıtı zaman içinde birlikte değerlendirmeniz gerekir. Rahmin ya da yumurtalıkların alınması gibi büyük cerrahi girişimlerin ağrıyı kesin olarak geçireceği söylenemez. Bu tür kararlar, seçilmiş durumlarda, ayrıntılı bir değerlendirmeden sonra hekiminizle birlikte verilir. Ağrının niteliği değiştiğinde, yeni belirtiler eklendiğinde ya da tedaviye yanıt alınamadığında yeniden değerlendirilmeniz gerekir.