İnfertilite testleri iki eşi kapsar. Yumurtlama, rezerv, rahim, tüpler ve semen değerlendirmesi; önerilmeyen testler ve tüp bebek öncesi planlama.
İnfertilite testleri, gebeliğin neden gerçekleşmediğini araştıran muayene, kan testi, görüntüleme ve semen analizi gibi incelemelerin tümüdür. Amaç her şeyi ölçmek değil, en sık nedenleri en az girişimle ve olabildiğince hızlı ortaya koymaktır. Aşağıdaki bilgiler genel bir çerçeve çizer; hangi testlerin gerektiği kişiden kişiye değişir ve size özel tanı ya da tedavi önerisinin yerini tutmaz.
Değerlendirme ne zaman ve nasıl başlar?
Güncel kılavuzlara göre değerlendirme sistematik, hızlı ve maliyeti düşük tutacak biçimde yapılmalıdır. En sık nedenler için en az girişimsel testlerle başlanır. Değerlendirme sizin ve eşinizin ikisini de kapsar ve eş zamanlı yürür: eşinizin en az bir semen analizi ilk aşamada yapılır, sizin incelemeniz ise semen sonucunu beklemez. Ne zaman başlanacağını ve hangi hızla ilerleneceğini yaşınız, öykünüz ve gebelik denemenizin süresi belirler; yaşınız ilerledikçe değerlendirmeye daha erken başlanır. Her değerlendirme öykü ve fizik muayeneyle başlar: adet düzeniniz, önceki gebelikleriniz, geçirdiğiniz ameliyat ve enfeksiyonlar, kullandığınız ilaçlar ve yaşam alışkanlıklarınız bu aşamada sorulur.
Yumurtlamanız ve hormonlarınız nasıl değerlendirilir?
Adetleriniz düzenliyse yumurtladığınızı ayrıca kanıtlamak çoğu zaman gerekmez. Düzen yoksa ya da şüphe varsa yumurtlama doğrulanır. Güncel kılavuzlar bunun için ultrason yerine döngünün ikinci yarısında bakılan serum progesteronunu önerir. Yumurtlama sorunu düşünülüyorsa FSH ve LH gibi hormonlar, klinik duruma göre tiroid uyarıcı hormon (TSH) ve prolaktin de değerlendirilir.
Yumurtalık rezervi testlerinin (AMH gibi) sınırı nedir?
Yumurtalık rezervi testleri (AMH, antral folikül sayısı, FSH) yumurtalığınızın uyarıya vereceği yanıtı öngörmeye yarar; gebelik şansınızın bağımsız bir göstergesi değildir ve tedaviyi reddetmek için kullanılmamalıdır. Bu testler genel bir "doğurganlık testi" olarak kullanılmamalıdır.
Rahim ve tüpleriniz nasıl değerlendirilir?
Tüplerinizin açık olup olmadığı, histerosalpingografi (HSG) ya da kontrastlı ultrason ile değerlendirilir; iki yöntemin tanısal gücü birbirine benzer. Seçimi hekiminizin ve sizin tercihiniz, erişilebilirlik ve kontrast maddeye alerji riski belirler. Rahim boşluğu için kılavuzlar farklı yöntemleri öne çıkarır: bazıları açıklanamayan infertilitede ultrasonu yeterli sayar ve ultrason normal görünüyorsa ek değerlendirme önermez; başkaları ise olanak varsa rahim boşluğu şüphesinde salin infüzyonlu ultrasonu önerir. Hangi yöntemin seçileceğine hekiminiz karar verir.
Eşinizde hangi testler yapılır?
Eşinizin değerlendirmesinin temeli semen analizidir. Sonuç beklenenin dışındaysa analiz çoğu zaman bir süre sonra yeniden istenir; anormal sonucun ardışık analizlerle doğrulanması önerilir. Sperm çok az ya da hiç yoksa FSH, LH ve testosteron gibi hormonlar, ağır durumlarda genetik inceleme ve muayene gerektirirse skrotal ultrason eklenir. Referans değerler laboratuvara göre değişebileceğinden sonucu hekiminiz yorumlar.
Hangi testler rutin olarak önerilmez?
Size ve eşinize aynı geniş test paketi uygulanmaz. Belirli bir endikasyon yokken güncel kılavuzlara göre şu incelemeler rutin değerlendirmede istenmez:
- Rahim iç tabakasından örnek alma ve ilişki sonrası test
- Bazal vücut ısısı takibi
- Kalıtsal pıhtılaşma eğilimi (trombofili) ve bağışıklık sistemine yönelik testler
- Karyotip
Açıklanamayan infertilite için hazırlanan önerilerde ek olarak şunlar da rutin önerilmez:
- Semen analizi normalken ileri sperm işlev testleri ve hormon ölçümleri
- Ultrason normalken histeroskopi
- Rutin tanısal laparoskopi
Ek test yapılmaması, incelemenin eksik kaldığı anlamına gelmez.
Tüp bebek öncesinde sonuçlar nasıl değerlendirilir?
Tüp bebeğe karar verilmeden önce yukarıdaki sonuçlar bir araya getirilir. Yanıt öngörüsü, uyarım ilaçlarının planlanmasında hekiminize yol gösterir. Semen sonucu, klasik tüp bebek mi mikroenjeksiyon mu uygulanacağını etkiler; güncel değerlendirmelere göre mikroenjeksiyonun erkek faktörü dışında rutin kullanımı önerilmez. Tüp bebek öncesinde mevzuata ve merkez uygulamasına göre bazı bulaşıcı hastalık ve genetik taramalar da istenebilir; hangilerinin gerektiğini tedavinizi yürüten hekim bildirir.
Test sonuçları nasıl yorumlanır?
Bir test sonucu tek başına karar için nadiren yeterlidir; sonuç yaşla, öyküyle ve muayene bulgularıyla birlikte okunur. Hormon ölçümleri döngüden döngüye değişebilir, antral folikül sayımı ultrasonu yapan kişiye bağlıdır ve referans aralıkları laboratuvara göre farklıdır; bu yüzden sonuçlarınızı başka bir laboratuvarın aralığıyla karşılaştırmamalısınız. Rezerv testleri "doğurganlık testi" olarak kullanılmamalıdır.
İşlem içeren testlerden sonra neye dikkat edilmeli?
Kontrastlı görüntülemeden ve salin infüzyonlu ultrasondan sonra hafif kramp ve hafif lekelenme görmeniz normaldir. Kontrast maddeye alerji nadiren de olsa mümkündür; nefes darlığı ya da yüzde ve dudakta şişme acil bir durumdur. İşlem öncesi gebelik olasılığını hekiminize bildirmeniz gerekir.
Sık Sorulan Sorular
Kadında bir sorun bulunduysa erkeğin de incelenmesi gerekir mi?
Evet. Sizde bir neden bulunması eşinizin incelenmesini ortadan kaldırmaz; güncel kılavuzlar iki eşin değerlendirmesinin birlikte yürümesini önerir.
Yumurtlama olup olmadığı nasıl anlaşılır?
Yumurtladığınızı göstermek için idrarda LH testi, ultrason ya da progesteron ölçümü kullanılabilir; adetleri düzenli olan kadınlarda bu doğrulama rutin önerilmez. Hangisinin uygun olduğuna hekiminiz karar verir.
AMH testi tek başına gebelik şansınızı gösterir mi?
Hayır. AMH, antral folikül sayısı ve FSH gibi yumurtalık rezervi testleri, yumurtalığınızın uyarıya vereceği yanıtı öngörmeye yarar; gebelik şansınızın bağımsız bir göstergesi değildir ve genel bir "doğurganlık testi" olarak kullanılmamalıdır.
Semen analizi anormal çıkarsa hemen tanı konur mu?
Hayır. Sonuç beklenenin dışındaysa analiz çoğu zaman bir süre sonra yeniden istenir; anormal sonucun ardışık analizlerle doğrulanması önerilir.
Her çifte aynı geniş test paketi uygulanır mı?
Hayır. Size ve eşinize aynı geniş test paketi uygulanmaz; belirli bir endikasyon yokken birçok test rutin değerlendirmede istenmez.
Rahim iç tabakasından örnek alma veya ilişki sonrası test rutin yapılır mı?
Hayır. Güncel kılavuzlara göre bu testler, belirli bir endikasyon olmadan rutin değerlendirmede istenmez.
Kalıtsal pıhtılaşma eğilimi (trombofili) veya karyotip testi herkese yapılır mı?
Hayır. Bu testler de belirli bir endikasyon yokken rutin değerlendirmede istenmez.
Tüp bebekte mikroenjeksiyon herkese mi uygulanır?
Hayır. Güncel değerlendirmelere göre mikroenjeksiyonun erkek faktörü dışında rutin kullanımı önerilmez; seçim semen sonucuna göre yapılır.
Hormon ölçümü sonucumu başka bir laboratuvarın referans aralığıyla karşılaştırabilir miyim?
Hayır. Referans aralıkları laboratuvara göre farklıdır; sonuçlarınızı başka bir laboratuvarın aralığıyla karşılaştırmamalısınız. Sonuç yaşla, öyküyle ve muayene bulgularıyla birlikte hekiminiz tarafından yorumlanır.
HSG ya da salin infüzyonlu ultrason sonrası hafif kanama normal mi?
Evet. Bu işlemlerden sonra hafif kramp ve hafif lekelenme görmeniz normaldir. Nefes darlığı ya da yüzde ve dudakta şişme olursa acil durum olarak değerlendirilmelidir.
Tüm testler normal çıkarsa ne olur?
Bu durum açıklanamayan infertilite olarak adlandırılabilir; bu, bir sorun olmadığı değil, mevcut testlerle bir neden saptanamadığı anlamına gelir. Sonraki adım, yaşınıza, gebelik denemenizin süresine ve önceki öykünüze göre hekiminizle birlikte planlanır.
Ücretsiz Danışmanlık Alın
Formu doldurun, uzman ekibimiz sizinle iletişime geçsin
