Gebelikte Aşılar: Hangi Aşılar Önerilir, Hangileri Ertelenir?

Gebelikte aşılar, hem anneyi hem de doğumdan sonraki ilk aylarda bebeği bazı enfeksiyonlardan korumak amacıyla hekim ya da sağlık personeli önerisiyle yapılan bağışıklama uygulamalarıdır. ABD'de ve Birleşik Krallık'ta gebelikte boğmaca ve mevsimsel grip aşıları önerilir; canlı aşılar ise genel olarak gebelikte yapılmaz ya da ertelenir. Hangi aşının hangi dönemde yapılacağı kaynaklara ve ülkelere göre farklılık gösterir. Türkiye'de aşı planını, aşı geçmişinize göre sizi izleyen hekim ya da sağlık personeli belirler; aşı konusunda kendi başınıza karar vermek yerine hekiminize danışın.

Gebelikte aşılar sizi ve bebeğinizi nasıl korumayı amaçlar?

Gebelikte aşılamanın iki amacı vardır: anneyi korumak ve annenin aşıya yanıt olarak oluşturduğu antikorların plasenta yoluyla bebeğe geçmesini sağlayarak bebeği yaşamın ilk aylarında korumak. Gebelikte aşılama genellikle bu iki gerekçeyle değerlendirilir. Bu yaklaşım, bebeğin henüz aşı olamadığı ilk dönemde özellikle önem taşır.

Gebelikte bütün aşılar aynı şekilde mi değerlendirilir?

Gebelikte önerilen aşılar ile genellikle yapılmayan aşılar ayrı listeler hâlinde bildirilir. Bu yüzden "gebelikte tüm aşılar yapılır" ya da "gebelikte hiçbir aşı yapılmaz" ifadeleri tüm aşılar için geçerli değildir. Bir aşının sizin için uygun olup olmadığı aşının türüne, gebelik dönemine ve sağlık durumunuza göre hekiminizle birlikte değerlendirilir.

Gebelikte boğmaca aşısı ne zaman planlanır?

ABD'de tetanoz, difteri ve boğmaca bileşenlerini içeren Tdap aşısı gebelikte önerilir ve aşının gebeliğin ilerleyen döneminde, bu dönemin erken kısmında yapılması uygun bulunur. Birleşik Krallık'ta ise boğmaca aşısının daha erken bir dönemden itibaren yapılabildiği belirtilir. Zamanlama kaynaklara göre farklı tanımlandığı için bu konuda tek bir zaman bilgisine bakmak yanıltıcı olabilir; Türkiye'de aşının ne zaman yapılacağını hekim ya da sağlık personeli planlar. Aşı Türkçe kaynaklarda Tdab olarak da geçer.

Tetanoz korumanızın tamamlanması gerekir mi?

Tetanoz aşısının, gerekli olduğunda gebelikte yapılabileceği bilinir. Önceki aşılarınızın durumuna göre tetanoz korumasının tamamlanıp tamamlanmayacağına hekiminiz karar verir; bu yüzden aşı kartınızı ya da aşı kayıtlarınızı yanınızda bulundurun.

Gebelikte hangi grip aşıları önerilir?

Canlı virüs içermeyen (inaktive ya da rekombinant) mevsimsel grip aşısı gebelikte önerilir; bu, hem ABD hem Birleşik Krallık'taki güncel önerilerde yer alır. Aşının zamanı grip mevsimine bağlıdır; Türkiye'de uygulamanın zamanını ve kimlere yapılacağını hekiminiz planlar.

RSV ve hepatit aşıları hangi durumlarda gündeme gelir?

Bazı ülkelerde bebeği RSV'den korumak için gebelikte uygulanan bir aşı bulunur. ABD'de belirli bir RSV aşısı gebelikte önerilir; Birleşik Krallık'ta da RSV aşısı gebelikte önerilen aşılar arasında sayılır. Türkiye'deki durum hekimle konuşulur. Ayrıca hepatit B aşısı daha önce aşılanmamış gebelere, hepatit A aşısı ise belirli risk durumlarında gündeme gelir. Bağışıklık ve risk durumunuza göre bu aşılar için hekiminiz değerlendirme yapar.

Canlı aşılar gebelikte yapılır mı?

Canlı aşılar gebelikte genel olarak yapılmaz. Bu grupta burun spreyi biçimindeki canlı grip aşısı, kızamık-kabakulak-kızamıkçık (MMR) ve suçiçeği aşıları sayılır; BCG, oral tifo ve sarı humma aşılarının da genellikle ertelendiği belirtilir. Canlı bir aşı, yalnızca enfeksiyon riski aşının riskinden büyükse ve hekimle konuşularak yapılabilir.

Gebe kalmadan önce aşı durumunuzu gözden geçirmek, canlı aşıların gebelikten önce planlanmasını kolaylaştırır. Aşı geçmişinizi gözden geçirirken diğer aşıları da hekimle konuşabilirsiniz.

Aşı kartınız eksikse ne yapılır?

Aşı kartınız ya da kayıtlarınız yoksa veya eksikse, aile hekiminize, aile sağlığı merkezine (ASM) ya da sizi izleyen hekime başvurarak aşı geçmişinizi öğrenin. Hangi aşıların gerekli olduğuna aşı geçmişiniz esas alınarak karar verilir. Eksik aşı varsa tamamlanıp tamamlanmayacağına ve bunun gebelik sırasında mı yoksa doğumdan sonra mı yapılacağına hekim karar verir.

Aşı sonrası neler olabilir?

Aşı sonrası görülebilecek tepkiler aşıya göre değişir; hangi belirtilerin beklenen olduğu konusunda sizi aşılayan sağlık personelinden bilgi alın. Bu belirtileri aşıya bağlayıp beklemeyin.

Aşı görüşmesine nasıl hazırlanabilirsiniz?

• Aşı kartınızı ya da aşı kayıtlarınızı götürün.
• Bu gebelikte hangi aşıların önerildiğini ve nedenini sorun.
• Her aşının hangi dönemde yapılabileceğini ve zamanlamanın nasıl belirleneceğini öğrenin.
• Yakın zamanda olduğunuz aşıların türünü ve tarihini bildirin.
• Daha önce bir aşıya karşı alerjik tepki gösterdiyseniz söyleyin.