Laparoskopik Ooforektomi

Laparoskopik ooforektomi, bir ya da iki yumurtalığın karın duvarına açılan küçük kesilerden yapılan kapalı bir ameliyatla çıkarılmasıdır. Yumurtalıklar hem yumurta hücrelerini hem de östrojen gibi hormonları ürettiğinden, alınmaları doğurganlığınızı ve hormon dengenizi etkileyebilir. Bu yüzden iyi huylu durumlarda yumurtalığı korumak temel ilkedir; ooforektomi sadece seçilmiş durumlarda önerilir. Burada genel bir çerçeve bulacaksınız; bu bilgiler sizin için yapılacak kişisel değerlendirmenin yerini tutmaz.

Ooforektomi nedir?

Ooforektomi, yumurtalığın çıkarılmasıdır. Tek taraflı ooforektomide bir yumurtalık, çift taraflı ooforektomide iki yumurtalık alınır. Fallop tüpü de birlikte alınırsa, işleme salpingo-ooforektomi denir. Yumurtalığı yerinde bırakıp sadece kisti çıkaran kistektomi ise farklı bir ameliyattır.

Hangi durumlarda yumurtalığın alınması gündeme gelir?

Bazı durumlarda yumurtalığın alınması gerekebilir. Bunlar arasında burulma sonrası kurtarılamayacak kadar hasar görmüş bir yumurtalık, kistten ayrılamayan ya da şüpheli görünen bir kitle, ileri endometriozis, yumurtalığı ve tüpü tutan ağır bir enfeksiyon (apse) ve bazı kalıtsal risk durumları sayılabilir. Hangi durumda ne yapılacağı kişiden kişiye değişir; karar hekiminizle birlikte, yararlar ve riskler tartılarak verilir.

Yumurtalık hangi durumlarda korunabilir?

Kistlerin çoğunda yumurtalık yerinde bırakılır, sadece kist çıkarılır. Yumurtalık burulduğunda, koyu renkli görünse bile, mümkünse burulmayı çözüp yumurtalığı korumak tercih edilebilir. Rahim çıkarılırken yumurtalıkların alınıp alınmayacağı da otomatik bir karar değildir; yumurtalık kanseri riski, yeniden ameliyat ihtimali ve cerrahi menopozun kalp-damar ve kemik sağlığı üzerindeki etkileri birlikte değerlendirilir. Ortalama risk grubundaki kişilerde, iyi huylu bir nedenle yapılan histerektomi ya da tüp bağlama (sterilizasyon) sırasında fallop tüplerinin de çıkarılması, yumurtalık kanseri riskini azaltabilir ama tamamen ortadan kaldırmaz; bu, BRCA gibi yüksek riskli durumlar için geçerli değildir.

BRCA gibi kalıtsal risk durumunda ne yapılır?

BRCA gibi kalıtsal gen değişikliği taşıyan bazı kişilerde, yumurtalık ve tüp kanseri riskini azaltmak amacıyla yumurtalıkların ve tüplerin alınması gündeme gelebilir. Bu karar genetik danışmanlık ve hekim değerlendirmesi gerektirir; ameliyatın zamanlaması kişiden kişiye değişir ve herkese uyacak genel bir kural yoktur.

Laparoskopik ooforektomi nasıl yapılır?

Ameliyat genel anestezi altında yapılır. Karın duvarına birkaç küçük kesi açılır, karın içi gazla şişirilir; yumurtalık, kamera ve ince aletler yardımıyla çevre dokudan ayrılıp çıkarılır. Çıkarılan doku genellikle koruyucu bir torba içinde karından dışarı alınır ve patoloji incelemesine gönderilir. Hazırlık, aç kalma ve ilaç kesme yönergelerini ameliyat ekibi size verir; giriş yöntemini ve ayrıntıları cerrah belirler. Ameliyatı Doç. Dr. Nurettin Türktekin, Memorial Şişli Hastanesi'nde yapar.

Ooforektomi sonrası hormonlar, menopoz ve gebelik nasıl etkilenir?

Tek taraflı ooforektomide kalan yumurtalık çalışmaya devam edebilir; adet ve doğal gebelik çoğu durumda sürer, ama bu etki ve gebelik şansı kişiden kişiye değişebilir. Çift taraflı ooforektomide yumurtalıkların hormon üretimi sona erer; doğal gebelik artık beklenmez. Menopoza girmemiş kişilerde bu durum cerrahi menopoza yol açar: sıcak basması, uyku sorunları, vajinal kuruluk, ruh hali değişiklikleri ve uzun vadede kemik ve kalp-damar sağlığıyla ilgili etkiler görülebilir. Belirtilerin şiddeti kişiden kişiye değişir. Cerrahi menopozda hormon tedavisi gündeme gelebilir; karar hekiminizle birlikte, size göre verilir. Gebelik planınız varsa, doğurganlığı koruma seçenekleri ameliyattan önce konuşulmalıdır.

Ameliyatın riskleri ve olası komplikasyonları nelerdir?

Laparoskopik ooforektomi, her cerrahi işlem gibi risk taşır. Başlıca riskler şunlardır:

• Anesteziye bağlı riskler
• Kanama
• Enfeksiyon
• Karına girişte bağırsak, mesane veya damar yaralanması (en sık ilk giriş aşamasında oluşur ve bazen ameliyat sırasında fark edilmeyip sonradan belirti verebilir)
• Çevre organların (idrar yolu, bağırsak) yaralanması
• Bacak damarlarında pıhtı oluşumu
• Laparoskopinin tamamlanamayıp açık ameliyata geçilmesi
• Çift taraflı alımda cerrahi menopoz

Ciddi komplikasyonlar nadirdir, ama risk hiçbir zaman sıfır değildir.

İyileşme sürecinde neler beklenir?

Ameliyattan sonra karında şişkinlik, kesi yerlerinde ağrı ve bulantı olabilir. Hafif lekelenme, hafif kramp ve gazdan kaynaklanan geçici omuz ucu ağrısı bu dönemde olağan kabul edilir. Burulma ya da apse nedeniyle acil ameliyat geçirenlerde de aynı belirtiler görülür. Hastanede kalış süreniz, işe ve günlük hayata dönüş, spor ve cinsel ilişkiye başlama zamanınız ameliyatın kapsamına ve sizin durumunuza göre değişir; yönergeleri size ameliyatı yapan ekip verir.